ไต้หวันเป็นหนึ่งในประเทศในแถบเอเชียที่มีความหลากหลายทางศาสนาและความเชื่อเป็นอย่างมาก ทั้งการนับถือความเชื่อพื้นบ้านอย่างการนับถือธรรมชาติผีสางเทวดา การนับถือพุทธศาสนา ลัทธิเต๋า ลัทธิขงจื๊อ ศาสนาคริสต์ไม่ว่าจะเป็นนิกายโปรเตสแตนต์ นิกายโรมันคาทอลิก หรือแม้แต่การนับถือศาสนาอิสลาม เป็นต้น จึงส่งผลให้ประเทศไต้หวันมีประเพณีและพิธีกรรมที่หลากหลาย แต่จะมีหนึ่งในประเพณีที่มีความสำคัญอย่างยิ่งคือ เทศกาลสารท หรือ Ghost Month ที่สะท้อนถึงความเชื่อทางจิตวิญญาณของชาวไต้หวันได้อย่างชัดเจน 

ในบทความนี้ Taiwan Toursim TH ขออาสาพาทุกคนมาทำความรู้จักกับเทศกาลสารทกันว่าจริง ๆ แล้วคือเทศกาลเกี่ยวกับอะไร มีความหมายเชิงสัญลักษณ์อะไรซ่อนอยู่ มีขั้นตอนการประกอบพิธีกรรมหรือธรรมเนียมที่สำคัญอะไรบ้าง และหากอยากจะสัมผัสประสบการณ์เทศกาลสารทของไต้หวันนี้ในฐานะนักท่องเที่ยวต้องทำอย่างไรได้บ้าง ตามมาหาคำตอบได้เลย!

ขอขอบคุณรูปภาพจาก https://taipeiexpats.com/ 

ประเพณีและความเชื่อทางจิตวิญญาณของชาวไต้หวัน

แม้ว่าประเทศไต้หวันจะมีความหลากหลายทางความเชื่อและวัฒนธรรม แต่กว่า 93% ของชาวไต้หวันนั้นนับถือศาสนาพุทธรวมถึงลัทธิเต๋าและลัทธิขงจื๊อ ซึ่งการนับถือศาสนาและลัทธิทั้ง 3 นี้มีอิทธิพลอย่างมากต่อวัฒนธรรมประเพณีไต้หวัน โดยเฉพาะความเชื่อทางจิตวิญญาณที่สืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่นผ่านทางการทำบุญ การบูชาเทพเจ้า หรือแม้แต่การเคารพบรรพบุรุษที่มักทำกันเป็นประจำในทุก ๆ ปีเมื่อถึงเทศกาลสารท

เทศกาลสารทคืออะไร?

เมื่อเข้าสู่ช่วงเดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติหรือราว ๆ เดือนกรกฎาคมถึงช่วงเดือนสิงหาคมถือเป็นเดือนผีของไต้หวัน และตามประเพณีจีนเชื่อกันว่าเป็นช่วงที่กำแพงกั้นระหว่างแดนคนเป็นและแดนคนตายจะถูกเปิดออก วิญญาณที่ล่วงลับไม่ว่าจะเป็นวิญญาณของบรรพบุรุษหรือวิญญาณไร้ญาติจะกลับมายังโลกมนุษย์ได้อีกครั้ง ซึ่งในเทศกาลนี้ชาวไต้หวันจะนิยมจัดพิธีเซ่นไหว้เพื่อแสดงความเคารพต่อเหล่าวิญญาณบรรพบุรุษรวมถึงทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้กับวิญญาณผีไร้ญาติ 

พิธีกรรมและธรรมเนียมสำคัญในช่วงเทศกาลสารท

เทศกาลสารทถือเป็นประเพณีที่ชาวไต้หวันให้ความสำคัญเป็นอย่างมากและมีการปฏิบัติตัวหรือประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ กันอย่างเคร่งครัด เพื่อแสดงความเคารพต่อวิญญาณและเชื่อว่าเป็นการป้องกันไม่ให้วิญญาณเหล่านั้นนำความโชคร้ายมาให้ โดยมีพิธีกรรมและธรรมเนียมสำคัญตามความเชื่อไต้หวัน ดังนี้  

• การตั้งโต๊ะอาหารเซ่นไหว้เพื่อต้อนรับวิญญาณบรรพบุรุษและเลี้ยงอาหารวิญญาณผีไร้ญาติ โดยบนโต๊ะจะประกอบไปด้วยอาหาร ผลไม้ และเครื่องดื่ม 
• การเผากระดาษเงินกระดาษทองเพื่อให้บรรพบุรุษมีเงินมีทองใช้ในโลกหน้า 
• การจุดโคมไฟกระดาษและการลอยโคมในน้ำเพื่อเป็นการต้อนรับวิญญาณ ขณะเดียวกันหากทำช่วงจบเทศกาลจะหมายถึงการนำทางวิญญาณเพื่อกลับสู่ความสงบสุขในโลกวิญญาณ
• มีการจัดงานเฉลิมฉลอง เช่น จัดการแสดงดนตรี งิ้ว เพื่อสร้างความบันเทิงแก่ผู้คนและมีการเว้นที่นั่งไว้สำหรับวิญญาณ 

นอกจากนี้ในช่วงเทศกาลสารทยังมีข้อห้ามบางอย่างที่ควรรู้เพื่อป้องกันการดึงดูดวิญญาณร้ายที่อาจก่อให้เกิดความโชคร้ายมาสู่ตัว เช่น งดว่ายน้ำ เลี่ยงการผิวปากตอนกลางคืน เลี่ยงการอยู่นอกที่พักอาศัยในยามวิกาล งดจัดงานมงคล งดใส่เสื้อผ้าสีแดง สีดำหรือสีเดียวทั้งชุด งดตากผ้าไว้นอกบ้าน งดการขึ้นรถสาธารณะเที่ยวสุดท้าย  

ความเชื่อทางจิตวิญญาณที่อยู่เบื้องหลังเทศกาล

เทศกาลสารทเต็มไปด้วยความเชื่อที่ว่าวิญญาณนั้นมีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตของชาวไต้หวัน การแสดงความเคารพอย่างเหมาะสมจะนำความโชคดีและความเจริญรุ่งเรืองมาให้ นอกจากนี้ การทำบุญให้กับวิญญาณไร้ญาติก็ถือเป็นการป้องกันสิ่งชั่วร้ายไม่ให้เข้ามาในชีวิต ในช่วงเทศกาลสารท ที่ประเทศไต้หวันยังมีการจัดงานเฉลิมฉลองที่แสดงถึงมรดกทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจไว้อีกด้วย

ขอขอบคุณรูปภาพจาก Hao-wei Paul Hsu on VisualHunt.com

การเฉลิมฉลองเทศกาลสารทในปัจจุบันของไต้หวัน

เทศกาลสารทของไต้หวันถือเป็นเทศกาลที่สำคัญและมีการจัดพิธีกรรมหรือมีธรรมเนียมปฏิบัติที่สืบทอดต่อกันมาอย่างยาวนาน หากมีโอกาสมาเที่ยวไต้หวันในช่วงนี้ แนะนำว่าต้องเข้าร่วมประเพณีนี้ให้ได้! โดยมีเทศกาลสารทที่ยิ่งใหญ่และน่าสนใจอยู่ 2 เทศกาลด้วยกัน ดังนี้ 

เทศกาลสารทจีหลง (Keelung Ghost Festival)

ขอขอบคุณรูปภาพจาก Religious Cultural Heritage in Taiwan

หนึ่งในประเพณีของไต้หวันที่มีความยิ่งใหญ่ตระการตาและมีชื่อเสียงที่สุด และยังได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมแห่งชาติของไต้หวันเป็นที่เรียบร้อยแล้วอีกด้วย โดยที่เทศกาลสารทจีหลงนั้นมีไฮไลต์ที่น่าสนใจมากมายตั้งแต่การเปิดประตูศาลเจ้าที่ถือเป็นสัญญาณเริ่มของเทศกาล การจุดโคมไฟบนเสาไม้ไผ่และโคมไฟลอยน้ำ การทำพิธีกรรมตามความเชื่อลัทธิเต๋า ขบวนแห่โคมไฟ ตลอดจนการได้ชมการแสดงพื้นบ้านที่สนุกสนาน 

หากคุณมีโอกาสไปเที่ยวไต้หวันในช่วงเทศกาลสารท สามารถเข้าร่วมประเพณีนี้เพื่อสัมผัสวัฒนธรรมและความเชื่อทางจิตวิญญาณของชาวไต้หวัน รวมถึงชมความอลังการของขั้นตอนในการประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย 

เทศกาลจับผีเฉี่ยงกู เมืองโถวเฉิง (Toucheng Chianggu Ghost Grappling Festival)

ขอขอบคุณรูปภาพจาก Religious Cultural Heritage in Taiwan

อีกหนึ่งประเพณีในเทศกาลนี้ที่ไม่ควรพลาดเลยก็คือ เทศกาลจับผีเฉี่ยงกู ณ เมืองโถวเฉิง อันมีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 200 ปี สะท้อนถึงความยากลำบากของวิญญาณเร่ร่อนหรือผีไร้ญาติที่ยังไม่สามารถหลุดพ้นจากความทุกข์ได้ โดยจะมีการจัดการแข่งขันปีนเสาสูงเพื่อคว้าธงที่ติดอยู่ด้านบนสุดของเสา ระหว่างทางยังมีเครื่องเซ่นไหว้แขวนอยู่ด้วยเพื่อแสดงความเคารพต่อวิญญาณ 

ขณะเดียวกันหากสนใจเข้าร่วมการแข่งขันปีนเสาก็สามารถทำได้เช่นเดียวกัน โดยต้องฟอร์มทีมทั้งหมด 6 คน แบ่งเป็นกัปตันทีม 1 คน และลูกทีม 5 คน ต้องเป็นผู้ชายอายุ 20 ปีขึ้นไปที่มีสุขภาพร่างกายแข็งแรงเท่านั้น

สัมผัสประสบการณ์จากประเพณีไต้หวันในฐานะนักท่องเที่ยว

ประเพณีของไต้หวัน โดยเฉพาะเทศกาลสารทนั้นเต็มไปด้วยความเชื่อทางจิตวิญญาณทางศาสนาที่ไม่ควรลบหลู่ หากคุณมีโอกาสได้สัมผัสประสบการณ์เข้าร่วมเทศกาลเหล่านี้เมื่อมาเที่ยวไต้หวันในฐานะนักท่องเที่ยวแนะนำว่าควรปฏิบัติตัวอย่างเหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการแต่งกายที่สุภาพ ไม่ทำกิริยาที่รบกวนพิธีกรรม ไม่ส่งเสียงดัง หรือไม่แสดงออกในทางลบหลู่ความเชื่อทางศาสนา 

และเนื่องจากในช่วงเทศกาลสารทนี้ชาวไต้หวันและนักท่องเที่ยวจากต่างแดนที่มาร่วมงานจะเยอะเป็นพิเศษ หากต้องการเข้าร่วมเทศกาล ควรศึกษาข้อมูลช่วงเวลากิจกรรมต่าง ๆ ในเทศกาลนั้น ๆ รวมถึงวางแผนการเดินทางให้ดีเพื่อที่จะได้ไม่พลาดไฮไลต์สำคัญของแต่ละงาน

เทศกาลสารทเป็นประเพณีของไต้หวันที่สะท้อนถึงความเชื่อทางจิตวิญญาณและวัฒนธรรมของประเทศไต้หวันได้เป็นอย่างดี มีพิธีกรรมหรือกิจกรรมให้เข้าร่วม ตลอดจนรับชมความตระการตาของการจัดงานเทศกาลในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งในตอนกลางวันและยามค่ำคืน หากมีโอกาสมาเที่ยวไต้หวันในช่วงเดือนดังกล่าวรับประกันได้เลยว่าคุณจะได้สัมผัสประสบการณ์ที่น่าจดจำอย่างแน่นอน